قرارداد اجباری با مفروض دانستن اصل آزادی قراردادی ترکیبی متناقض‌نما به‌نظر می‌آید. امری که بنیان اختیاری دارد، در این عبارت، وصفی یافته است که با ملازمات اولیه آن سازگار نمی‌نماید. قراردادها در بستر حق‌ها جریان دارند و حق‌ها بر مبنای اراده آزاد تبیین یا اعمال می‌شوند. چه حق را بر مبنای نظریه انتخاب اساساً بر پایه اعمال اراده توجیه کنیم و چه آن را بر مبنای نفع افراد تبیین نمائیم و تصرف در آن را منوط به توافق با ذی‌نفع بدانیم، چه حق را بر مبنای استحقاق‌ها بپذیریم و خروج از آن را منوط به عدالت اصلاحی کنیم، درهرحال آزادی اراده در جوهر یا لوازم حق یا استیفای آن نقشی چشم‌گیر دارد.